Rechten voor het Merkske

Eigen stem

De motie bij Waterschap Brabantse Delta vraagt om een zorgvuldige verkenning van manieren waarop het beekdal het Merkske een eigen stem kan krijgen in de besluitvorming, zonder nu al rechtspersoonlijkheid toe te kennen. Het gaat om onderzoek, kennisopbouw en het ontwikkelen van een praktisch werkbare vorm van vertegenwoordiging van het ecosysteem binnen het bestaande bestuur.

De Partij van de Dieren wil met dit initiatief, onderzoek doen naar manieren waarop het Merkske een eigen stem kan krijgen in besluitvorming van het waterschap. Het is een verkenning van hoe het juridische concept Rechten van de Natuur toepasbaar is in een waterschapscontext.

Het initiatief zoekt aansluiting bij bestaande overheidsinitiatieven, zoals Rechten voor Eijsden-Margraten en Noardeast-Fryslân.

Bij dit initiatief zijn de volgende experts betrokken:

• Marleen van Rijswick
• Jessica den Outer
• Tineke Lambooy
• Marcel Boogers

Daarnaast onderzoeken ze een samenwerking met Vlaamse partners, vanwege het grensoverschrijdende karakter van het Merkske.

Uitzonderlijk hoge natuurwaarde

Het Merkske is een grensoverschrijdend beekdal op de grens van Nederland en Vlaanderen, met een uitzonderlijk hoge natuurwaarde.

Ongeveer één derde van alle Nederlandse flora komt in dit relatief kleine gebied voor.

Het gebied is rijk aan:

• planten
• insecten
• amfibieën (zoals boomkikkers)
• vogels
• andere diersoorten

Het beekdal speelt een belangrijke rol in de waterkwaliteit, waterberging en klimaatadaptatie. Het is een zeldzaam voorbeeld van relatief ongerepte natuur in een intensief gebruikt landschap.

Tegelijkertijd staat het Merkske onder druk door, klimaatverandering, droogte en hitte, verminderde waterkwaliteit en verlies aan insecten en andere soorten

Probleem: geen eigen positie in besluitvorming

De initiatiefnemers constateren dat natuurgebieden zoals het Merkske in de huidige besluitvorming geen eigen positie hebben. Belangen van waterveiligheid, landbouw, economie en ruimtelijke ordening worden afgewogen, maar het belang van het ecosysteem zelf wordt slechts indirect meegenomen.

Hoe staat het nu met de motie?

De motie is ingediend op 16 april 2025 in het Algemeen Bestuur van Waterschap Brabantse Delta.

De Partij voor de Dieren (PvdD) in het algemeen bestuur (AB) van Waterschap Brabantse Delta trekt het plan om natuurgebied en grensrivier het Merkske een eigen stem te geven voorlopig in. De partij volgt daarmee het advies op van dagelijks bestuurder Karin van den Berg, die pleit voor een bredere, inhoudelijke verkenning met andere waterschappen en overheden. Toch benadrukt de fractie dat het initiatief daarmee niet van de baan is. En Louis van der Kallen (Ons Water) ziet kansen voor een natuurstem voor de Dikke Boom in de binnenstad van Bergen op Zoom.