Praktische wegwijzers
Handvatten om zelf aan de slag te gaan. Met deze wegwijzers ontdek je wat je kunt doen, waar je kunt beginnen en hoe je stappen zet in jouw eigen omgeving.
Wegwijzer Gemeenten
Wegwijzer Burgers
Lezen en verdiepen
Verdiep je in het gedachtegoed van Rechten van de Natuur. Deze boeken bieden context, inspiratie en perspectief, van juridische verkenning tot persoonlijke verhalen.
Juridisch
Verdiep je in de juridische kant van Rechten van de Natuur. Van wetgeving en jurisprudentie tot juridische routes, instrumenten en analyses.
Juridische Route #1: Internationale verdragen.
Er zijn verschillende juridische wegen om Rechten van de Natuur te verankeren. In deze serie brengen we 16 mogelijke routes in kaart. Wat houden ze in, hoe werken ze en wat kunnen we leren van voorbeelden uit andere landen? Nummer #1: internationale verdragen.
Jan van de Venis
Rechten van de Natuur binnen de Omgevingswet: vier mogelijkheden voor gemeenten
Welke mogelijkheden hebben gemeenten om Rechten van de Natuur binnen de bestaande Omgevingswet toe te passen? De Omgevingswet noemt Rechten van de Natuur niet expliciet, maar biedt wel verschillende aanknopingspunten.
Ecologisch herstel en Rechten van de Natuur: twee handen op één buik?
An Cliquet & Hendrik Schoukens
De Europese Natuurherstelwet verplicht lidstaten om beschadigde ecosystemen te herstellen. Maar hoe verhoudt die herstelverplichting zich tot Rechten van de Natuur?
Voorbeeld motie provincie
Motie 'Voorzichtig begin met Stem voor de Natuur' van de Partij voor de Dieren in Provinciale Staten van Utrecht.
Beleid
Ontdek hoe Rechten van de Natuur een plek kunnen krijgen in beleid en besluitvorming. Met inzichten en voorbeelden uit gemeenten, provincies, politiek en bestuur.
Anna Lefrancois
Rights of Nature in Cities: What Could It Look Like?
Hoe kunnen Rechten van de Natuur een plek krijgen in stedelijk beleid en besluitvorming? In deze gastbijdrage verkent Anna Lefrancois verschillende mogelijkheden.
Voorbeeld politieke concept programma
Standpunt van D66 (2025-2030) om cruciale natuurgebieden zoals de Waddenzee eigen rechten en vertegenwoordiging in bestuurlijke processen te geven.
Leerstoel
Symbolische leerstoel voor het vliegend hert in Nijmegen, die de soort een stem geeft in gesprekken over biodiversiteitsbeleid.
Onderzoek
Lees onderzoeken, analyses en andere verdiepende publicaties over Rechten van de Natuur en de bredere vraagstukken die ermee samenhangen.
Hoog tij(d) voor een Natuurschap Waddenzee
Voorstel van Lambooy, Van de Venis en Stokkermans (2020) voor een Natuurschap: een rechtspersoon die de Waddenzee bestuurt.
Kwestie Meijendel
Uitspraak van het Lab Toekomstige Generaties over Natura 2000-gebied Meijendel, met vier aanbevelingen waaronder rechten voor de natuur.
De maat der dingen – mens, natuur, recht
Essay van Arie Trouwborst over hoe kennis van niet-menselijk bewustzijn en de ecologische crisis ons rechtsdenken veranderen.
Kwestie Waddenzee
Uitspraak van het Lab Toekomstige Generaties dat rechtspersoonlijkheid voor de Waddenzee haar belangen beter zou vertegenwoordigen in bestuurlijke besluiten.
Granting Rights of Nature to the Wadden Sea?
Verkennende studie van de Waddenacademie (2022) door Tineke Lambooy c.s. naar rechtspersoonlijkheid voor de Waddenzee.
Implementing Rights of Nature: An EU Natureship
Artikel in Utrecht Law Review (2023) met een voorstel voor een EU-richtlijn die natuurgebieden zoals de Waddenzee rechtspersoonlijkheid geeft.
Internationaal
Ontdek hoe Rechten van de Natuur zich wereldwijd ontwikkelen. Met internationale voorbeelden, onderzoeken en ontwikkelingen uit landen waar nieuwe vormen van erkenning worden verkend of al worden toegepast.
Eco Jurisprudence Monitor
Wereldwijde database die initiatieven rond rechten van de natuur en ecocentrisch recht in kaart brengt, met tracker en juridische toolkit.
Putting the Rights of Nature on the Map (tweede editie)
Kwantitatieve wereldkaart van rechten-van-de-natuur-initiatieven; de tweede editie (2025) telt 495 initiatieven in veertig landen.
Ocean Rights Declaration
Verklaring (2025) die de oceaan erkent als levend geheel met eigen waarde; Stichting Rechten van de Natuur is partner.
Déclaration des droits de l’Arbre
Franse verklaring uit 2019, opgesteld en aangenomen door vereniging A.R.B.R.E.S. tijdens een colloquium in de Assemblée nationale. De verklaring pleit ervoor bomen als rechtssubject te beschouwen.
Incorporating a Rights of Nature Approach into the EU Legal Framework
Onderzoek van Madelon van den Hoek Ostende (Cambridge, 2024) naar juridische routes binnen de EU voor bescherming van de Waddenzee.
Universal Declaration of the Rights of Mother Earth
Verklaring aangenomen in Cochabamba, Bolivia (2010), die Moeder Aarde en al haar wezens eigen, onvervreemdbare rechten toekent.
Rights of Nature and European Water Bodies
Themanummer van Lagoonscapes (2026) waarin kunstenaars, activisten en wetenschappers rechten voor Europese wateren verkennen.
Universal Declaration of the Rights of Wetlands
Verklaring opgesteld door wetenschappers en juristen rond de Society of Wetland Scientists, die wetlands eigen juridische rechten toekent.
