Lezen en verdiepen
Verdiep je in het gedachtegoed van Rechten van de Natuur. Deze boeken bieden context, inspiratie en perspectief, van juridische verkenning tot persoonlijke verhalen.
Praktische wegwijzers
Handvatten om zelf aan de slag te gaan. Met deze wegwijzers ontdek je wat je kunt doen, waar je kunt beginnen en hoe je stappen zet in jouw eigen omgeving.
Wegwijzer Gemeenten
Wegwijzer Burgers
Juridisch
Voorbeeld motie provincie
Motie 'Voorzichtig begin met Stem voor de Natuur' van de Partij voor de Dieren in Provinciale Staten van Utrecht.
Voorbeeld initiatiefvoorstel waterschap
Bestuursvoorstel van Waterschap De Dommel (oktober 2024) om rivier de Dommel rechtspersoonlijkheid en een eigen vertegenwoordiger te geven.
Voorbeeld motie gemeente
Motie 'Rechten voor de natuur', ingediend door fractie PRO in de gemeenteraad van Eijsden-Margraten, november 2023.
Voorbeeld initiatiefvoorstel gemeente
Initiatiefvoorstel 'Erken de rechten van de Utrechtse natuur' van de Partij voor de Dieren, aangenomen door de Utrechtse gemeenteraad.
Beleid
Voorbeeld politieke concept programma
Standpunt van D66 (2025-2030) om cruciale natuurgebieden zoals de Waddenzee eigen rechten en vertegenwoordiging in bestuurlijke processen te geven.
Leerstoel
Symbolische leerstoel voor het vliegend hert in Nijmegen, die de soort een stem geeft in gesprekken over biodiversiteitsbeleid.
Onderzoek
Hoog tij(d) voor een Natuurschap Waddenzee
Voorstel van Lambooy, Van de Venis en Stokkermans (2020) voor een Natuurschap: een rechtspersoon die de Waddenzee bestuurt.
Kwestie Meijendel
Uitspraak van het Lab Toekomstige Generaties over Natura 2000-gebied Meijendel, met vier aanbevelingen waaronder rechten voor de natuur.
De maat der dingen – mens, natuur, recht
Essay van Arie Trouwborst over hoe kennis van niet-menselijk bewustzijn en de ecologische crisis ons rechtsdenken veranderen.
Kwestie Waddenzee
Uitspraak van het Lab Toekomstige Generaties dat rechtspersoonlijkheid voor de Waddenzee haar belangen beter zou vertegenwoordigen in bestuurlijke besluiten.
Granting Rights of Nature to the Wadden Sea?
Verkennende studie van de Waddenacademie (2022) door Tineke Lambooy c.s. naar rechtspersoonlijkheid voor de Waddenzee.
Implementing Rights of Nature: An EU Natureship
Artikel in Utrecht Law Review (2023) met een voorstel voor een EU-richtlijn die natuurgebieden zoals de Waddenzee rechtspersoonlijkheid geeft.
Internationaal
Eco Jurisprudence Monitor
Wereldwijde database die initiatieven rond rechten van de natuur en ecocentrisch recht in kaart brengt, met tracker en juridische toolkit.
Putting the Rights of Nature on the Map (tweede editie)
Kwantitatieve wereldkaart van rechten-van-de-natuur-initiatieven; de tweede editie (2025) telt 495 initiatieven in veertig landen.
Ocean Rights Declaration
Verklaring (2025) die de oceaan erkent als levend geheel met eigen waarde; Stichting Rechten van de Natuur is partner.
Universal Declaration of the Rights of the Tree
Franse verklaring (2019) van vereniging A.R.B.R.E.S., gepresenteerd in de Assemblée nationale, die bomen erkent als rechtssubject.
Incorporating a Rights of Nature Approach into the EU Legal Framework
Onderzoek van Madelon van den Hoek Ostende (Cambridge, 2024) naar juridische routes binnen de EU voor bescherming van de Waddenzee.
Universal Declaration of the Rights of Mother Earth
Verklaring aangenomen in Cochabamba, Bolivia (2010), die Moeder Aarde en al haar wezens eigen, onvervreemdbare rechten toekent.
Rights of Nature and European Water Bodies
Themanummer van Lagoonscapes (2026) waarin kunstenaars, activisten en wetenschappers rechten voor Europese wateren verkennen.
Universal Declaration of the Rights of Wetlands
Verklaring opgesteld door wetenschappers en juristen rond de Society of Wetland Scientists, die wetlands eigen juridische rechten toekent.
