Rechten van het IJsselmeer
Stichting Rechten van het IJsselmeer (voorheen: IJsselmeervereniging) onderzoekt de mogelijkheid om het IJsselmeergebied als rechtspersoon te erkennen, geïnspireerd op Rechten van de Natuur, zodat natuurbelangen juridisch sterker verankerd worden in beleid en besluitvorming over het IJsselmeer, Markermeer en Randmeren.
Stichting Rechten van het IJsselmeer (voorheen: IJsselmeervereniging) onderzoekt de mogelijkheid om het IJsselmeergebied als rechtspersoon te erkennen, geïnspireerd op Rechten van de Natuur, zodat natuurbelangen juridisch sterker verankerd worden in beleid en besluitvorming over het IJsselmeer, Markermeer en Randmeren.
De IJsselmeervereniging
Al sinds 1972 actief
De IJsselmeervereniging is sinds 1972 actief als organisatie voor het behoud en de verbetering van het IJsselmeergebied, waaronder het IJsselmeer, Markermeer, IJmeer en Randmeren. De vereniging is nu een stichting geworden die zich inzet voor de bescherming en herstel van het IJsselmeergebied. Recentelijk heeft de stichting een verkenning gestart naar het toekennen van juridische rechten aan het IJsselmeergebied, een initiatief geïnspireerd op de beweging Rechten van de Natuur.
Nieuw bestuursmodel
Het initiatief heeft als doel de juridische positie van het IJsselmeer en omliggende wateren te versterken door te onderzoeken of het gebied kan worden erkend als rechtspersoon. Dat betekent dat het IJsselmeer niet alleen als fysiek gebied wordt gezien, maar als entiteit met intrinsieke waarde en rechten, waardoor natuurbelangen expliciet en krachtig meewegen in beslissingen.
De initiatiefnemers, Stichting Rechten van het IJsselmeer, willen zoeken naar een nieuw bestuursmodel om natuurbelangen structureel te beschermen.
Dit vertrekpunt is deels ook voortgekomen uit de constatering dat traditionele juridische en bestuursstructuren soms onvoldoende bescherming bieden voor ecologische waarden.
Een van de grootste zoetwaterreservaten in Europa
Het IJsselmeergebied is een van de grootste zoetwaterreservaten van Europa. Het omvat onder meer: Het IJsselmeer zelf, ontstaan na de afsluiting van de Zuiderzee, en zijn wateren. Het Markermeer en IJmeer en randmeren en oevers rond het centrale gebied.
Het gebied draagt ontzettend veel bij aan de natuur en de mens:
- Natuurwaarden: Het gebied is internationaal waardevol voor vogelstandplaatsen, vispopulaties en andere watergebonden soorten.
- Waterhuishouding: Cruciaal voor zoetwatervoorziening en waterbeheer in omliggende polders.
- Recreatie en cultuurhistorie: Het IJsselmeer is belangrijk voor watersport, toerisme en cultuurhistorische identiteit van de voormalige Zuiderzee-steden.
- Ecosysteemdiensten: Het levert diensten zoals ecologische balans, klimaatregulatie en landschapservaring.
Ecologisch heeft het gebied echter te maken met uitdagingen, bijvoorbeeld door beperkte oeverhabitats en door veranderde waterkwaliteit. Historisch onderzoek wijst uit dat vogel- en vispopulaties in het IJsselmeer een fractie zijn van wat ze ooit waren, door een combinatie van natuurlijke en menselijke factoren over decennia.
Lobby en proces bieden onvoldoende resultaat
De IJsselmeervereniging is ruim 50 jaar actief geweest als beschermende stem voor het IJsselmeergebied, met lobbywerk en juridische procedures.
In 2024 besloot de vereniging echter om te stoppen in haar bestaande vorm. Dit is deels omdat traditionele methoden, zoals het voeren van procedures of lobbyen, naar eigen zeggen onvoldoende resultaat bieden tegen complexe, beleidsmatige bedreigingen van natuurwaarden.
Het alternatief dat nu wordt onderzocht is het erkende rechtspersoonschap van het IJsselmeergebied: een juridische aanpak waarin natuurbelangen kunnen worden vertegenwoordigd zoals mensen of organisaties dat kunnen.
Deze koerswijziging is geïnspireerd op de bredere beweging Rechten van de Natuur die pleit voor erkenning van de intrinsieke waarde van ecosystemen, niet alleen omdat ze nuttig zijn voor mensen, maar omdat ze bestaansrecht hebben.
Hoe is het nu?
De stichting doet onderzoek naar opties voor een transitie naar een model waarin het IJsselmeergebied rechten krijgt. Zij streven ook naar meer communicatie en bewustwording over deze mogelijkheid.
“Een gezonde leefomgeving voor mensen, dieren en planten in het IJsselmeergebied is de basisvoorwaarde. Als je gasten wil ontvangen, breng je het huis op orde."
Tijdlijn
In Nederland groeit de beweging voor Rechten van de Natuur: van lokale initiatieven en educatie tot politieke toezeggingen en beleid. Wij ondersteunen en versterken deze ontwikkeling.
Onderzoek (ANT) laat significante afname van vis- en vogelpopulaties zien in het IJsselmeergebied.
Publicatie en bespreking van verkenningsrapport Transitie IJsselmeervereniging waarin onderzoek naar Rechten voor het IJsselmeergebied wordt voorgesteld.
Nieuwsberichten melden dat de IJsselmeervereniging stopt en inzet op voogd/extern model voor natuurbelangen.
Lopende verkenningen en gesprekken over juridische modellen en samenwerking met Stichting Rechten van de Natuur.
Laatste nieuws
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van Rechten van de Natuur in Nederland en daarbuiten. En ontdek hoe jij kunt meedoen.
