Rechten van de Utrechtse Natuur

Erkenning voor de Utrechtse natuur

De gemeenteraad nam een motie aan die, erkent dat natuur eigen belangen heeft, vraagt om een model voor voogdij/vertegenwoordiging, en deze belangen structureel wil meenemen in besluitvorming.

Dit alles zonder dat er nieuwe landelijke wetgeving nodig is.

Het is hoog tijd dat we de natuur beschermen in plaats van vernietigen… De bomen van Amelisweerd kunnen gewoon blijven staan … dit protest laat zien dat ontzettend veel mensen bereid zijn om tegen die wegverbreding te strijden.

Merel de Koning

Utrechtse natuur

De Utrechtse natuur omvat bossen, rivieren, polders en parken in en rond Utrecht. Gebieden als Amelisweerd en de Kromme Rijn vormen leefgebied voor planten en dieren, dragen bij aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en gezondheid, en staan tegelijk onder druk door verstedelijking en infrastructuur.

Besluitvorming ondergeschikt aan belangen natuur en dier

Amelisweerd en vergelijkbare natuurgebieden staan onder druk van infrastructurele plannen, zoals de voorgestelde A27-verbreding waarbij meer dan 800 bomen gekapt zouden worden en natuur aangetast raakt. Dit illustreert dat huidige besluitvorming natuur vaak ondergeschikt maakt aan andere belangen.

Daarnaast hebben juristen en organisaties benadrukt dat onze wetgeving natuur geen stem geeft in beslissingen die haar toekomst bepalen - een situatie die door het initiatief wil worden veranderd.

Hoe zijn we hier gekomen?

In 2021 kwam een opiniestuk in de Volkskrant uit, waarin onder andere Jan van de Venis beargumenteerden dat de karakteristieken van Amelisweerd de ideale proeftuin bieden om de werking van Rechten van de Natuur in Nederland te verkennen. Amelisweerd is met haar kleinschaligheid, duidelijke grenzen, en haar unieke natuur-, cultuur- en historische waarden een uitstekende pilot om de rechten en belangen van de natuur de waarborgen in de wet. Zo kan Amelisweerd in de voetsporen treden van de wereldwijde succesvolle rechten voor de natuur initiatieven die ontstaan zijn vanuit lokale gemeenschappen. Maar het bleef niet bij dit opiniestuk.

Na deze oproep heeft GroenLinks Utrecht in de gemeenteraad gepleit voor het toekennen van een eigen stem voor Amelisweerd. Volgens GroenLinks Utrecht kan de gemeente harde stappen nemen om Amelisweerd te beschermen door haar eigen rechten te geven. Alhoewel de gemeente Utrecht naar deze oproep heeft gekeken en spreekt van een ‘mooie gedachte’, vindt het de huidige eigendomssituatie geen extra belemmering voor de bescherming van Amelisweerd (DUIC redactie, 2021). De gemeente kiest er dus voor om binnen het bestaande mechanisme te werken aan de bescherming voor Amelisweerd (DUIC redactie, 2021).

Utrecht geeft de ongehoorde stem van de natuur een plek in beleid door een voogd te benoemen die de belangen van natuur, dieren en milieu vertegenwoordigt.