Rechten van de Natuur bij watervervuiling in Amersfoort

Onderzoek, praktische toolbox en interactieve workshop

Het initiatief bestaat uit drie samenhangende onderdelen:

1. Onderzoek
   Het onderzoek combineerde ecologische, juridische en maatschappelijke perspectieven. Daarbij zijn ook inzichten van UN-Harmony-specialisten betrokken om te analyseren hoe Rechten van de Natuur internationaal worden toegepast en wat dit kan betekenen voor Amersfoort.
2. Een praktische toolbox
   Uit het onderzoek kwam een publiek toegankelijke toolbox voort in de vorm van een website. Deze bevat onder meer:
   1. een monitoringprotocol voor microplastics en zwerfafval;
   2. een framework voor het selecteren van afvalverwijderingstechnologie;
   3. aanbevelingen voor betrokkenheids- en bewustwordingscampagnes;
   4. een concept-/draftversie van een motie Rechten van de Natuur.
3. Interactieve workshop
   Tijdens een workshop gingen gemeente, waterschap, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en experts gezamenlijk aan de slag om concrete en collectieve vervolgstappen te verkennen.

Het doel is niet alleen kennisdeling, maar het activeren van samenwerking en het verkennen van Rechten van de Natuur als instrument voor systeemverandering richting gezonde, plasticvrije wateren.

Watersysteem in en rond Amersfoort

Het initiatief richt zich op het watersysteem in en rond Amersfoort, onderdeel van het stroomgebied dat wordt beheerd door Waterschap Vallei en Veluwe.

Dit omvat stedelijke waterlopen, rivieren en beken die:

• ecologisch functioneren als leefgebied voor waterplanten, vissen, macrofauna en vogels;
• een rol spelen in waterkwaliteit, waterafvoer en klimaatadaptatie;
• van groot belang zijn voor menselijke gezondheid, recreatie en leefomgeving.

Microplastics en zwerfafval vormen een toenemende bedreiging voor deze ecosystemen, doordat ze zich ophopen in water, bodem en voedselketens.

Groeiende zorg over microplastics en zwerfafval

De directe aanleiding voor het initiatief is de groeiende zorg over microplastics en zwerfafval in het water. Het onderzoek laat zien dat technische oplossingen alleen onvoldoende zijn zolang de waarde en positie van de natuur niet fundamenteel worden meegenomen in beleid en besluitvorming.

Daarom worden Rechten van de Natuur benoemd als een belangrijke aanbeveling:

• niet alleen om schade te beperken;
• maar om vanuit het belang van het ecosysteem zelf te denken en handelen;
• en zo te werken aan structurele, systeemgerichte oplossingen.

Hoe staat het er nu voor?

Het onderzoek is afgerond en publiek gedeeld via de online toolbox. De workshop heeft plaatsgevonden als verkennende en verbindende stap tussen verschillende betrokken partijen.

Er is op dit moment geen aangenomen motie of formeel besluit bekend waarin Rechten van de Natuur in Amersfoort juridisch zijn vastgelegd. Het initiatief bevindt zich in een experimentele en agenderende fase, waarin:

• kennis is opgebouwd;
• een netwerk van betrokkenen is versterkt;
• handelingsperspectieven voor beleid, beheer en participatie zijn ontwikkeld.

Zo wordt stap voor stap verkend hoe Rechten van de Natuur kunnen bijdragen aan gezonde, plasticvrije wateren in en rond Amersfoort.