Bos Dat Van Zichzelf Is

Proefbos De Duim als test

De initiatiefnemers van ‘Bos dat van zichzelf is’, willen:

• Bossen beschermen via een juridische constructie: door middel van een zogenaamde Moderne Akte van Redemptie worden bossen juridisch beschermd tegen kap en schadelijk menselijk ingrijpen.
• Bossen teruggeven aan zichzelf: in die Akte spreken boseigenaren en de stichting af dat het bos niet bewerkt, gekapt of anderszins aangetast mag worden - voor de huidige én toekomstige eigenaren.
• Ecologie en biodiversiteit versterken: door bossen terug te geven aan zichzelf streven ze naar robuuste ecosystemen die zich over lange tijden kunnen ontwikkelen en waar mensen hooguit als bescheiden gast aanwezig zijn.
• Educatie en bewustwording: via rondleidingen, gastlessen en walkshops wordt het verhaal over natuurrechten en de relatie tussen mens en natuur verspreid.

Welke bossen

Het project richt zich op verschillende bosgebieden, met name:

• Proefbos “de Duim” op Landgoed Zonheuvel bij Doorn, waar sinds 2022 een deel van het bos op proef voor tien jaar aan zichzelf is gegeven. Dit proefbos is circa 5 hectare groot en maakt deel uit van het bosrijke gebied van de Utrechtse Heuvelrug.
• Er zijn ook bossen van zichzelf op de Holterberg, waar publiek via paden bosvitaliteit kan observeren zonder directe ingrepen.

Bossen zijn ecologisch waardevolle gebieden met:

• Biodiversiteit: verschillende boomsoorten, ondergroei, insecten, vogels en zoogdieren.
• Ecosysteemdiensten zoals waterregulatie, CO₂-opslag en bodemgezondheid.
• Recreatie en welzijn: bosgebieden dragen bij aan buitenrecreatie, educatie en mentale gezondheid.
• Culturele en historische betekenis: bosrijke landschappen zijn onderdeel van Nederlands natuur-en-cultuurerfgoed.

Het proefproject zelf benadrukt dat mensen in deze bossen vooral gasten zijn en dat de natuur zelf primair bepaalt hoe het bos zich ontwikkelt.

Jaarlijks groot verlies aan bos

Nederland verliest jaarlijks veel bos (ongeveer 2.500 hectare per jaar volgens de stichting). Er is geen juridische bescherming die bossen beschermt als autonome entiteiten, terwijl mensen en bedrijven wel rechten krijgen binnen het huidige rechtssysteem. Het initiatief wil dit ongelijkheden in juridische status van natuur ten opzichte van mens en organisatie aanpakken.

De stichting ziet de Rechten van de Natuur-beweging als noodzakelijk om bossen structureel te beschermen, geïnspireerd door voorbeelden zoals erkenning van rechten van rivieren in Nieuw-Zeeland en grondwettelijke natuurbescherming in Ecuador.

Hoe doen ze dat?

Stichting Bos dat van Zichzelf is pioniert om bossen terug te geven aan zichzelf via de zogenoemde Akte van Redemptie 2023. Dit juridische document- een moderne en aangescherpte versie van de Akte van Redemptie uit 1576 waarmee Willem van Oranje voor altijd het Haagse Bos beschermde tegen kap- zorgt ervoor dat mensen bossen aan zichzelf kunnen geven. Hoe is het nu? Het eerste proefbos “de Duim” op Landgoed Zonheuvel is sinds 2022 in een tien-jarige proeffase “teruggegeven aan zichzelf” met medewerking van de stichting.

In 2025 is met steun van bosbezitters en partners het eerste bos (Fabusbos in Kempenbroek) via een Moderne Akte van Redemptie juridisch beschermd tegen kap en menselijk schaden.

In 2026 organiseert de stichting een tentoonstelling en ceremonie over 450 jaar bescherming van het Haagse Bos (een historische inspiratie en vroeg voorbeeld van natuurrecht) en rondleidingen om het publiek te betrekken en kennis te verspreiden.

Het initiatief is actief, organiseert educatieve activiteiten, en werkt samen met boseigenaren om dit juridische beschermingsmodel toe te passen waar mogelijk.

Een gezonde en uitgestrekte natuur is de basis van het bestaan van al het leven. Elk wezen heeft net zoveel rechten als wij om op een fijne en gezonde manier op deze prachtige Aarde te leven. Het gaat me aan het hart dat we als mens de natuur verkwanselen, vergiftigen, verwoesten, en daarmee uiteindelijk ook onszelf schaden. Graag lever ik een positieve bijdrage te leveren door natuur -en in het bijzonder oude ecosystemen- te beschermen en mensen weer in verbinding te brengen met de overige natuur, daarom ben ik samen met mede enthousiastelingen Stichting Bos dat van Zichzelf is gestart.

Peter AKkerman