Neem natuur op in toetsingskaders

Wie

Departementale directies, juridische afdelingen, planbureaus en toezichthouders ontwikkelen en gebruiken toetsingskaders voor beleid en wetgeving. Het kabinet en de Tweede Kamer maken afspraken over welke toetsen standaard worden toegepast.

Wat

Natuur opnemen in toetsingskaders betekent dat je in de standaardvragen bij beleids en wetgevingskwaliteit expliciet aandacht geeft aan de positie van natuur en ecosystemen. Vanuit mensenrechten (UN Human Rights Commitee 2018) moet je al mensenrechten en milieurecht op elkaar afstemmen. Het Inter American Court on Human Rights erkent (advisory opinion op klimaat uit 2025) vanuit mensenrechten al Rechten van de Natuur. Gebruik dit. Je kunt bijvoorbeeld vragen opnemen over effecten op biodiversiteit, ecosysteemdiensten, lange termijn draagkracht, herstelmogelijkheden en de vraag of natuur een eigen positie heeft in de afweging. Bij ieder voorstel wordt dan systematisch nagegaan hoe de relatie met Rechten van de Natuur ligt.

Waar

Dit wordt vastgelegd in handreikingen voor beleids en wetgevingskwaliteit, in interne protocollen voor impactanalyses en in formats voor nota's richting kabinet en Kamer. Ook onafhankelijke adviesorganen en planbureaus kunnen deze criteria meenemen in hun beoordelingen.

Waarom

Toetsingskaders sturen in hoge mate wat als goed beleid wordt gezien. Door natuurrechten en ecologische kwaliteit daarin structureel op te nemen, voorkom je dat natuur wordt gezien als een optionele bijzaak. Voorstellen die onvoldoende rekening houden met natuur vallen eerder door de mand of worden aangepast voordat ze naar de Kamer gaan.

Wanneer

Dit is aan de orde bij de actualisatie van bestaande toetsingskaders, bijvoorbeeld in het licht van klimaat en biodiversiteitscrises, en bij de ontwikkeling van nieuwe integrale beoordelingsmethoden. Internationale afspraken en uitspraken van rechters kunnen hierbij een belangrijke aanleiding zijn.