Erken Rechten van de Natuur via een verordening

Wie

Het schrijven van een verordening gebeurt onder verantwoordelijkheid van het college en de ambtelijke organisatie en van een initiatiefvoorstel door (een fractie van) gemeenteraadsleden. Een voorbeeld is dat van Utrecht. Utrecht erkende via zo'n initiatief op 18 december 2025 de Rechten van de Natuur. Juristen voeren het juridische deel uit, samen met beleidsmedewerkers van leefomgeving, natuur, handhaving en vergunningen. De gemeenteraad stelt de verordening uiteindelijk vast.

Wat

Een verordening of initiatiefvoorstel voor Rechten van de Natuur omschrijft welke rechten ecosystemen binnen de gemeente hebben en hoe de gemeente daarmee omgaat. Denk aan het recht op herstel, het recht op een gezonde bodem, het recht op voldoende water of het recht op voortbestaan van soorten. De verordening kan bepalen dat bij ieder besluit gemotiveerd moet worden welke impact het heeft op natuur en welke maatregelen worden getroffen om schade te voorkomen of te herstellen.

Waar

De verordening wordt opgenomen in het gemeentelijke regelgevingskader en gepubliceerd zoals gebruikelijk voor verordeningen. De toelichting geeft richting aan interpretatie en toepassing. Intern worden de uitgangspunten verwerkt in werkafspraken voor vergunningverlening, toezicht en beheer.

Waarom

Een verordening geeft juridische duidelijkheid en stabiliteit. Inwoners, bedrijven én medewerkers van de gemeente weten waar zij aan toe zijn. Het versterkt de positie van natuur in besluitvorming en kan helpen bij het voorkomen van conflicten of klachten. Het laat bovendien zien dat de gemeente duurzaam wil omgaan met haar natuurlijke omgeving.

Wanneer

Bij herziening van bestaande verordeningen rond groen, bomen of leefomgeving, bij nieuwe opgaven zoals klimaatadaptatie of biodiversiteitsherstel, of wanneer de gemeente expliciet beleidsruimte wil scheppen voor betere natuurafwegingen.